O selekciji
Šekspirov Mletački trgovac u režiji Strahinje Padežanina smešten je u Veneciju 1938. godine, u vreme fašističkih rasnih zakona u Italiji, kada pripadnost jevrejskoj zajednici više nije samo pitanje vere i porekla, već postaje i pravna činjenica koja određuje položaj pojedinca u društvu. Predstava započinje čitanjem Musolinijevih „Mera za odbranu italijanske rase“, čime se istorijski okvir uspostavlja pre nego što se razvije priča o Šajloku, Antoniju i funti mesa.
U takvom okviru Šajlok nije samo pojedinac izložen predrasudi. Njegov položaj određuje zajednica kojoj pripada, ali koja mu istovremeno ne priznaje punu pripadnost. Padežanin ne pokušava da ga postavi ni kao potpuno nevinu žrtvu ni kao jednostavnog negativca. Kada Šajlok zatraži funtu mesa, njegov zahtev ostaje surov, ali predstava pre toga otvara pitanje kako je čovek doveden do tačke u kojoj zakon postaje mesto sa kojeg on može da uzvrati udarac.
Prostor Stare šećerane Padežanin koristi tako da granica između izvođača i publike postaje manje jasna. Zatvoren i zbijen scenski prostor pojačava osećaj pritiska zajednice i mase. Istorijski okvir zato nije samo rekonstrukcija jednog perioda: Šekspirova priča dovodi se u vezu sa iskustvom društva u kojem se različitost najpre označava, a zatim pretvara u osnov za isključivanje.
U središtu predstave nalazi se Slobodan Beštić kao Šajlok. Njegova interpretacija ne svodi lik na jednu osobinu: potreba za osvetom proizlazi iz iskustva poniženja, ali ga ne oslobađa odgovornosti za ono što čini. Ansambl KPGT-a istovremeno gradi zajednicu koja svojim ponašanjem određuje prostor u kojem se Šajlok kreće. Zvučni sloj, sa ritmičnim udarcima bubnjeva Eldara Zubčevića, dodatno uspostavlja osećaj pritiska i napetosti.
U ovoj postavci pitanje nije samo šta je Šajlok spreman da učini, već i kakav odnos zajednice prema pojedincu omogućava da takav sukob nastane.
O predstavi
Ni Šekspir, dok piše Mletačkog trgovca kao komediju, kao da ne veruje u ravnopravnost svih ljudi, hrišćana i Jevreja i svih ostalih, niti u mogućnost da žrtva postane agresor. Kada se, međutim, u stvarnosti zamene uloge, komika će nestati, a komad će promeniti žanr. Svaka replika ove drame tada reže kao nož svoju funtu mesa. Sudbina postaje suđenje čiji se ishod ne da naslutiti. Šajlokova rečenica: „Ja hoću da izvršim zlobu kojoj me vi učite, i vere mi, nadmašiću svoje učitelje“, više ne zvuči kao prazna pretnja, već kao najavljeno proročanstvo koje uspostavlja tragediju koja tek dolazi ili je već tu, svuda oko nas.
