Event

Bitef > Bitef Festival > RODOLJUPCI

RODOLJUPCI

01/10/2016
19:30 - 21:05

Narodno pozorište u Beogradu, Velika scena

Speaker:
Režija: Andraš Urban

RODOLJUPCI

Narodno pozorište u Beogradu, Srbija

Jovan Sterija Popović

Režija: Andraš Urban

Narodno pozorište u Beogradu

1. oktobar, 19:30

Trajanje: 1h 35’

Scenografija: Andraš Urban

Kostimografija: Marina Sremac

Scenski pokret: Tamara Antonijević

Kompozitor: Irena Popović Dragović

Dramaturg: Slavko Milanović

Dramaturg, pomoćnik reditelja: Suzana Vuković

Scenski govor: Ljiljana Mrkić Popović

Izrada scenografije: Miraš Vuksanović

Igraju: Slobodan Beštić, Anastasia Mandić, Suzana Lukić, Pavle Jerinić, Nela Mihailović, Hadži Nenad Maričić, Nikola Vujović, Predrag Ejdus, Branko Jerinić, Bojan Krivokapić

Muzičari: Nemanja Aćimović, Ivan Marković, Đorđe Antić

Izvršni producent: Milorad Jovanović

Organizacija: Jasmina Urošević

Direktor drame: Željko Hubač

Fotografije: Vicencio Žaknić

REČ SELEKTORA:

Provokativnu, decenijama neizvođenu komediju Rodoljupci Jovana Sterije Popovića o tome kako su tokom revolucije 1848. godine lažni srpski rodoljubi iz Vojvodine, rukovođeni samo svojim interesima, brzinski menjali strane u sukobu Mađara i Srba, 2015. godine je, u Narodnom pozorištu u Beogradu, režirao priznati mađarski reditelj iz Subotice Andraš Urban, poznat po svojim kritički beskompromisnim predstavama. To je kontekst koji sam po sebi, od izbora teksta do izbora reditelja i njegovog koncepta, redefiniše tradicionalno shvatanje misije nacionalnog pozorišta, a u duhu savremenih umetničkih i društvenih potreba. Vrhunac političkog angažmana u ovoj predstavi ostvaruje se u adaptaciji teksta kojom jedina zdrava pamet u drami, Gavrilović, biva ubijen, dok rodoljupci pevaju frenetične propagandne songove, među kojima se izdvaja onaj s čitavom listom srpskih političara od 90-ih do danas, a što je osuda i kontinuiteta „rodoljublja“ u srpskoj politici i, još više, našeg pristajanja na takvu politiku, a pod parolom da svako od njih – „ima pravo“.

O PREDSTAVI:

Godina je 1848. i revolucija se proširila od Francuske, preko Italije, Mađarske, do male banatske varoši Vršca, gde se grupica lokalnih skorojevića i bankrotiranih trgovaca nameće za srpske predstavnike. Jedini kriterijum njihove reprezentativnosti je – rodoljublje, koje oni shvataju prema ličnim interesima; na početku su ponizne „mađarske patriote“ (diče se svojim mađarizovanim imenima, liturgiju drže na mađarskom jeziku – doduše izmišljenom, kite se mađarskim kokardama, itd.), a kada saznaju za srpsku pobunu i zahtev za stvaranjem Srpske Vojvodine, istog časa postaju ratnohuškačke kolovođe. Ali njihovo rodoljublje će biti stalno na iskušenju – u zavisnosti od stanja na bojnom polju. Kada Mađari pobeđuju, oni ponovo na sebe stavljaju mađarske kokarde, a kada pobede Srbi, oni, kao lokalna vlast, brutalno pljačkaju, hapse i ubijaju svoje mađarske susede. Uvek s ratnički pevanim rodoljubivim pesmama na usnama, ubiće i jedinog poštenog i razumnog među sobom – uglednog trgovca Gavrilovića. A posle mađarske kontraofanzive 1849. godine, beže u Beograd, gde bogati i mirne savesti lamentiraju nad svojom „zlom srećom“, pevajući nežnu Sterijinu ljubavnu pesmu o važnosti „čistog srca“.

O AUTORIMA:

JOVAN STERIJA POPOVIĆ (1806–1856) prvi je i, zajedno sa Branislavom Nušićem, najveći srpski komediograf. Ipak, njegove zasluge u razvoju srpske kulture su mnogo veće. Rođen je u Vršcu, tadašnjoj Austrougarskoj monarhiji. Prva komedija, Laža i paralaža (1830), pomogla mu je da prepozna u sebi komediografa. Godine 1840. dolazi u Srbiju, malu zemlju, tek oslobođenu od Turaka, da pomaže svom narodu u uspostavljanju institucija. Učestvuje u osnivanju prva dva profesionalna pozorišta u Srbiji, koja nisu dugo postojala – predstavlja im svoje drame, prevodi strane, pruža podršku u pogledu administracije i prava, radi sa glumcima, piše kritike… Razočaran društvenim i političkim okolnostima i slabog zdravlja, 1848. godine se vraća u Vršac, gde se posvećuje pisanju. Po mnogima, njegova najbolja komedija, Rodoljupci, napisana je u ovom periodu kao reakcija na sukobe između Mađara i Srba u Vršcu tokom mađarske bune protiv austrougarske vlasti 1848–49.

ANDRAŠ URBAN, reditelj, rođen je 1970. godine u Senti. Još kao sedamnaestogodišnjak stvara nezavisnu pozorišnu i književnu radionicu kao autor, reditelj i glumac. Kasnije formira pozorišnu grupu „Aiowa“ koja teatar tretira kao specifičnu, ali ipak sveumetničku ideološku akciju.  Studira filmsku i pozorišnu režiju na novosadskoj Akademiji umetnosti u klasi prof. Vlatka Gilića, režira u subotičkom Narodnom pozorištu. Diplomirao je 2000. godine u klasi prof. Bora Draškovića i ponovo intenzivno radio u pozorištu. Uz podršku segedinskog MASZK-a i vlastitog ansambla (Ansambl Andraša Urbana), stvara nezavisne pozorišne predstave. Od 2006. godine je direktor Mađarskog gradskog pozorišta „Deže Kostolanji“ u Subotici. Osnivač je internacionalnog pozorišnog festivala Desire Central Station. Režirao četrdesetak profesionalnih predstava u Subotici, Nišu, Beogradu, Segedinu, Bitolju, Ljubljani, Berlinu, Klužu, Varni, Mariboru, Rijeci. Dobitnik je raznih nagrada i priznanja, među kojima su Nagrada „Jasai Mari“ (najprestižnija nagrada za pozorišnu režiju Republike Mađarske), Nagrada „Joakim Vujić“, „Pro Urbe“ grada Subotice, „Pro Urbe“ grada Sente, i Nagrada za „Paralelnu umetnost“ (Meiawawe). Njegove režije i predstave su nagrađene na festivalima: Sterijino pozorje, Festival profesionalnih pozorišta Vojvodine, Infant, Joakimfest, Tvrđava fest, Teatarfest, Festival alternativnih pozorišta Republike Mađarske, Festival mađarskih pozorišta, Bitef, MESS, MOT, Dani satire u Zagrebu.

IZVODI IZ KRITIKA:

„Rodoljupci Andraša Urbana nisu neotesani, neobrazovani provincijalci nego vrlo uglađeni a krajnje svirepi građani. Ta elita jedne varošice može da bude elita i jednog velegrada. Svejedno gde, ona u pokolj i smrt tera puk i sirotinju, dilujući joj hašiš nacionalnog šovinizma, da iz te radnje izvuče posed i moć. Ovi opasni srpski nacionalisti, sve lepo zboreći, spremni su na sve; čak i da opravdaju izdaju nacionalnih interesa, predstavljajući je  kao vremenski ograničeno taktičko sredstvo narodnog preporoda.“

Zlatko Paković, Danas

„Dragoceni efekat ove furiozne predstave je orkanska energija, sa kojom ansambl Narodnog pozorišta sledi Urbanove ideje. Bilo da glume, igraju ili pevaju songove, rodoljupci i rodoljubice su više nego izuzetni. Kič, ako ga gledalac identifikuje kao sastavni deo laži i prevare političkih transformersa, može da se pripiše samo rediteljskom konceptu, naročito u sceni očigledne travestije, kada se svi rodoljupci preobraćaju u žene. Neodoljivo smešni u svom javnom nastupu, lažne patriote u ženskim vojnim uniformama, pervertiti i degenerici postaju zaštitni znak Urbanovog čitanja klasike, zbog čega se njegove predstave pozdravljaju ovacijama.“

Dragana Bošković, Večernje novosti